Mở rộng Khu Kinh tế Dung Quất: Lợi thế lớn, thách thức không nhỏ
(QNg) - Theo Quyết định 998/QĐ-TTg ngày 10/7/2009 của Thủ tướng Chính phủ, diện tích điều chỉnh Quy hoạch xây dựng của KKT Dung Quất đến năm 2025 sẽ lên trên 45.000 ha, gấp gần 4,5 lần so với hiện tại. Việc mở rộng KKT Dung Quất sẽ mở ra cơ hội để Quảng Ngãi thu hút đầu tư, phát triển mạnh mẽ KKT này. Song thách thức cũng không nhỏ.
13 NĂM, MỘT THƯƠNG HIỆU MẠNH:
Có thể khẳng định, KKT Dung Quất được phát triển tương đối đồng bộ và thành công nhất trong các KKT tại Việt Nam. Thành công bước đầu đã đưa Dung Quất trở thành "thương hiệu mạnh" trong lĩnh vực thu hút đầu tư.
 |
| Nhiều dự án công nghiệp quy mô lớn đầu tư vào Dung Quất đã "lấp" gần đầy diện tích KKT này. Trong ảnh: NM đóng tàu Dung Quất đang thực hiện đóng tàu 104.000 tấn-tàu có trọng tải lớn nhất được đóng mới tại Việt Nam. |
Sau 13 năm xây dựng, đầu tư và phát triển, cơ sở hạ tầng KKT Dung Quất được đầu tư hoàn thiện một bước khi nguồn vốn "đổ" vào hệ thống hạ tầng tiện ích gần 5.000 tỷ đồng. Trong đó vốn của doanh nghiệp chiếm 60%. Toàn bộ hệ thống giao thông với khoảng 120 km đường trục chính được đầu tư tương đối bài bản, cùng hệ thống trường đào tạo nghề, bệnh viện, Trung tâm hỗ trợ nông lâm nghiệp kỹ thuật cao… đã tạo hạ tầng tiện ích hấp dẫn nhà đầu tư.
Với nhiều chính sách ưu đãi đầu tư vượt trội, KKT Dung Quất hiện thu hút 144 dự án (DA), với tổng vốn đăng ký đầu tư 10,4 tỷ USD. Trong đó có 51 DA hoàn thành đi vào sản xuất kinh doanh (với vốn đã thực hiện 4,1 tỷ USD), giải quyết việc làm cho 12 nghìn người. Ngoài ra, còn có 21 DA đang triển khai xây dựng.
Sự phát triển của KKT Dung Quất đã làm thay đổi căn bản cơ cấu GDP của tỉnh theo hướng tăng mạnh tỷ trọng công nghiệp. Dự kiến năm 2009 giá trị sản xuất công nghiệp, xây dựng chiếm 42,4/58 nghìn tỷ đồng giá trị sản xuất toàn tỉnh. Thu ngân sách năm 2009 ước đạt trên 6.220 tỷ đồng, trong đó KKT Dung Quất thu khoảng 5.000 tỷ đồng.
DUNG QUẤT MỞ RỘNG&LỢI THẾ CẢNG BIẾN NƯỚC SÂU:
Khi "chiếc áo" Dung Quất đã dần chật chội, thì quyết định mở rộng KKT Dung Quất sẽ mở ra nhiều cơ hội để Dung Quất, thu hút các dự án đầu tư quy mô lớn. Hiện nay DA tổ hợp luyện cán thép (với tổng vốn đăng ký 5 tỷ USD) đã được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận và nhà đầu tư đang lập báo cáo tiền khả thi; hay DA nâng công suất Nhà máy lọc dầu lên trên 10 triệu tấn/năm cũng đang được Tập đoàn Dầu khí xúc tiến.
Một thuận lợi lớn đối với Dung Quất mở rộng là, KKT này sẽ sở hữu thêm một cảng biển nước sâu. Đây là một vịnh sâu kéo dài từ mũi Gò Nhãn, (xã Bình Hải) đến mũi Ba Làng An (có cửa biển rộng 10,64 km). Toàn bộ diện tích của vịnh rộng tới 2.721 ha. Đây là điểm hội đủ điều kiện phát triển một cảng biển có thể tiếp nhận các tàu trọng tải lớn đến 300.000 tấn.
Với quy hoạch trở thành KKT tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực, đồng thời là một trong các trung tâm đô thị công nghiệp dịch vụ cảng của vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, thì việc sở hữu các cảng biển nước sâu sẽ là lợi thế lớn đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư, nhất là Dung Quất đang tập trung thu hút đến các dự án lọc-hóa dầu, luyện cán thép, nhiệt điện, chế tạo máy, công nghiệp phụ trợ, trung tâm trung chuyển dầu khí.
Vấn đề nổi lên hiện nay ở KKT Dung Quất là bên cạnh sự phát triển nhanh chóng về công nghiệp và dịch vụ, một bộ phận nhân dân, nhất là những hộ dân bị thu hồi đất gặp nhiều khó khăn về đời sống.
Có thể khẳng định cơ chế, chính sách hiện đang áp dụng tại KKT Dung Quất tuy tạo thuận lợi trong thu hút đầu tư, nhưng không thuận lợi trong triển khai DA, trong việc giải quyết mâu thuẫn giữa phát triển công nghiệp với phát triển đô thị, giữa phát triển kinh tế với các vấn đề an sinh xã hội. Việc triển khai các DA đã cấp phép rất chậm, ngoài lý do thuộc về năng lực của chủ đầu tư, còn nhiều lý do thuộc mô hình quản lý KKT Dung Quất.
Đó là giải quyết thủ tục đầu tư quá lòng vòng, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng kéo dài… Thêm vào đó tình trạng khiếu kiện đông người, cản trở thi công, xây dựng trái phép…làm cho một số DA không thể triển khai đúng tiến độ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến ổn định chính trị và an ninh trật tự, làm ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, đe dọa sự phát triển bền vững, toàn diện và lâu dài của KKT Dung Quất.
Như vậy, việc mở rộng KKT Dung Quất sức ép về giải phóng mặt bằng, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu cho các nhà đầu tư và giải quyết vấn đề ô nhiềm môi trường, an sinh xã hội sẽ là những thách thức lớn đối với KKT Dung Quất trong những năm đến. Vì thế yêu cầu đặt ra phát triển nhanh đối với KKT Dung Quất chính là yêu cầu về chuyển đổi mô hình quản lý, (thay mô hình Ban quản lý bằng mô hình quản lý bởi chính quyền, để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước trên địa bàn KKT).
| Ông Nguyễn Xuân Thủy-Trưởng BQL KKT Dung Quất: Theo Quyết định 998/QĐ-TTg ngày 10/7/2009 của Thướng Chính phủ, BQL đã hoàn thành các thủ tục trình hồ sơ lên UBND tỉnh để lựa chọn nhà thầu tư vấn thiết kế. Hiện nay, nhiều KKT trong nước đang cạnh tranh khá mạnh mẽ trong thu hút đầu tư. Chính vì thế ngoài việc sớm lựa chọn nhà thầu tư vấn, trước mắt tỉnh cho chủ trương tiến hành khảo sát điều kiện tự nhiên tại khu vực cảng Dung Quất II và lập quy hoạch chi tiết xây dựng cảng Dung Quất II, để việc lập quy hoạch được đồng bộ; đồng thời cho chủ trương khảo sát các di chỉ văn hóa tại các vị trí quy hoạch phát triển công nghiệp gần với Cảng Dung Quất II. Đây là bản lề cho sự phát triển của Dung Quất trong những năm đến, nếu chúng ta thực hiện chậm sẽ mất nhiều cơ hội trên đường phát triển. Ông Phạm Phượng-Chủ tịch UBND huyện Bình Sơn: Những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn phát triển khu kinh tế Dung Quất chủ yếu nằm ở công tác đền bù giải tỏa mặt bằng, tái định cư cho dân. Những năm qua có đến 90% vụ khiếu kiện tại Dung Quất liên quan đến vấn đề đất đai, bồi thường, trong khi lực lượng cán bộ địa chính ở huyện và các xã trên địa bàn khu kinh tế không kham nổi việc. Do đó tỉnh cần có cơ chế cho Bình Sơn, nhất là các xã ở Dung Quất, để huyện tăng cường lực lượng cán bộ làm công tác địa chính, nhằm giải quyết nhanh những vấn đề phát sinh liên quan đến lĩnh vực đất đai. Tổng Giám đốc Công ty TNHH Công nghiệp nặng Doosan Vina Cho Bong Jin: Dung quất có nhiều lợi thế với NMLD đầu tiên lớn nhất Việt Nam, cùng với đó là hàng loạt dự án quy mô lớn như NM đóng tàu, dự án NM sản xuất thép của Đài Loan, với hệ thống đường giao thông được đầu tư khá đồng bộ, có cảng biển nước sâu và rất gần sân bay Chu Lai. Hơn nữa, với các kế hoạch đầu tư dài hạn khác cho thấy tiềm năng cạnh tranh rất cao của khu vực này. Tuy nhiên để Dung Quất phát triển nhanh, thì tỉnh cần thực hiện tốt công tác giải phóng mặt bằng, thực hiện thủ tục hành chính “một cửa” thật thuận lợi cho nhà đầu tư và phải đáp ứng nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực cao cho cả KKT, nhất là giai đoạn mở rộng sắp tới. Ông Lê Ánh Dương-Giám đốc Khu liên hợp xử lý rác thải Dung Quất: Hiện nay tại KKT Dung Quất, vẫn còn nhiều doanh nghiệp và cá nhân chưa chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường. Trên địa bàn KKT, mới chỉ có 6/9 xã và 40 doanh nghiệp đăng ký thu gom rác thải sinh hoạt và 3 doanh nghiệp đăng ký xử lý chất thải công nghiệp. Dung Quất chỉ mới ở giai đoạn đầu của sự phát triển, nhưng lượng rác thải công nghiệp và rác thải sinh hoạt tương đối lớn. Nếu như chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng không làm tốt công tác tuyên truyền, cũng như tăng cường xử lý vi phạm thì tình trạng gây ô nhiễm môi trường, việc vi phạm pháp luật môi trường rất khó kiểm soát. |
H.T
